Τα παλιά βιβλία μυρίζουν βανίλια επειδή το χαρτί τους περιέχει λιγνίνη που διασπάται με τον χρόνο.

Η χαρακτηριστική μυρωδιά των παλαιών βιβλίων είναι το αποτέλεσμα μιας χημικής διαδικασίας που ονομάζεται όξινη υδρόλυση. Το χαρτί που κατασκευάστηκε κυρίως μεταξύ του 19ου και των αρχών του 20ού αιώνα περιέχει μεγάλες ποσότητες λιγνίνης, της ουσίας που κρατά τις ίνες του ξύλου ενωμένες. Με την πάροδο των δεκαετιών, η έκθεση στο οξυγόνο, τη θερμότητα και την υγρασία προκαλεί τη διάσπαση αυτών των οργανικών ενώσεων.Κατά τη διαδικασία της αποσύνθεσης, το χαρτί απελευθερώνει εκατοντάδες πτητικές οργανικές ενώσεις (VOCs) στον αέρα. Μία από τις πιο κυρίαρχες ενώσεις είναι η βανιλλίνη, η οποία παράγεται καθώς η λιγνίνη οξειδώνεται. Άλλες ουσίες που απελευθερώνονται περιλαμβάνουν τη βενζαλδεΰδη, που θυμίζει αμύγδαλο, και την αιθυλοβενζόλιο, που προσδίδει μια γλυκιά μυρωδιά.Ερευνητές από το University College London (UCL) διεξήγαγαν μελέτες το 2017 για να ταξινομήσουν αυτές τις οσμές ως μέρος της πολιτιστικής κληρονομιάς. Χρησιμοποίησαν τεχνικές όπως η αέρια χρωματογραφία για να αναλύσουν το «χημικό αποτύπωμα» των βιβλίων. Αυτή η ανάλυση επιτρέπει στους βιβλιοθηκονόμους να εκτιμήσουν την κατάσταση φθοράς ενός αρχείου χωρίς να καταστρέψουν το χαρτί.Είναι ενδιαφέρον ότι το σύγχρονο χαρτί υψηλής ποιότητας περιέχει πολύ λιγότερη λιγνίνη για να αποφεύγεται το κιτρίνισμα. Αυτό σημαίνει ότι τα σημερινά βιβλία πιθανότατα δεν θα αποκτήσουν ποτέ αυτή την έντονη μυρωδιά βανίλιας στο μέλλον. Η μελέτη των οσμών των βιβλίων βοηθά επίσης στη διατήρηση ιστορικών συλλογών, καθώς η ένταση της μυρωδιάς υποδεικνύει τον ρυθμό οξείδωσης του χαρτιού.