Η βανίλια είναι το δεύτερο ακριβότερο μπαχαρικό στον κόσμο μετά το σαφράν.

Η βανίλια προέρχεται από το γένος ορχιδέας Vanilla, με το είδος Vanilla planifolia να είναι το πιο διαδεδομένο. Η Μαδαγασκάρη παράγει περίπου το 80% της παγκόσμιας ποσότητας, ενώ το Μεξικό θεωρείται η ιστορική της πατρίδα. Η διαδικασία είναι μοναδική καθώς το φυτό στερείται φυσικών επικονιαστών εκτός Μεξικού, όπου υπάρχει η μέλισσα Melipona.Το 1841, ένας 12χρονος σκλάβος στο νησί Ρεϋνιόν, ο Edmond Albius, ανακάλυψε τη μέθοδο της χειροκίνητης επικονίασης με ένα λεπτό ξυλάκι. Αυτή η τεχνική χρησιμοποιείται απαράλλακτη μέχρι σήμερα από τους καλλιεργητές. Κάθε λουλούδι ανοίγει μόνο για ένα πρωινό και αν δεν γονιμοποιηθεί αμέσως, μαραίνεται και πέφτει χωρίς να παράγει καρπό.Μετά τη συγκομιδή, οι πράσινοι λοβοί βυθίζονται σε ζεστό νερό και στη συνέχεια τυλίγονται σε μάλλινες κουβέρτες για να «ιδρώσουν». Αυτή η ενζυματική αντίδραση μετατρέπει τους γλυκοζίτες σε βανιλίνη, τη βασική αρωματική ένωση. Η όλη διαδικασία από την άνθηση έως την τελική πώληση μπορεί να διαρκέσει πάνω από έναν χρόνο.Η φυσική βανίλια περιέχει πάνω από 250 διαφορετικές αρωματικές ενώσεις, γεγονός που την καθιστά αδύνατο να αναπαραχθεί πλήρως στο εργαστήριο. Η συνθετική βανιλίνη, που κυριαρχεί στην αγορά, προέρχεται συνήθως από λιγνίνη ξύλου ή πετροχημικά. Αυτή η τεράστια διαφορά στην πολυπλοκότητα και τον κόπο διατηρεί τη φυσική βανίλια ως ένα από τα πολυτιμότερα αγαθά της παγκόσμιας γαστρονομίας.