Πώς ακριβώς το γλυμφικό σύστημα του εγκεφάλου απομακρύνει τα τοξικά απόβλητα ενώ κοιμόμαστε;
Κατά τη διάρκεια του βαθύ ύπνου, ο εγκέφαλος ενεργοποιεί ένα σύστημα καθαρισμού που απομακρύνει τις τοξίνες της ημέρας.
Το γλυμφικό σύστημα λειτουργεί ως η αποχέτευση του εγκεφάλου. Όταν κοιμόμαστε, τα εγκεφαλικά κύτταρα συρρικνώνονται, επιτρέποντας στο εγκεφαλονωτιαίο υγρό να ξεπλύνει τα μεταβολικά απόβλητα. Αυτή η διαδικασία απομακρύνει το β-αμυλοειδές, μια πρωτεΐνη που συνδέεται με τη νόσο Αλτσχάιμερ.
Nerd Mode
Η ανακάλυψη του γλυμφικού συστήματος έγινε το 2012 από την ερευνητική ομάδα της Dr. Maiken Nedergaard στο Ιατρικό Κέντρο του Πανεπιστημίου του Rochester. Η μελέτη δημοσιεύτηκε στο περιοδικό Science Translational Medicine και έφερε επανάσταση στην κατανόηση της εγκεφαλικής υγείας. Οι ερευνητές χρησιμοποίησαν προηγμένη απεικόνιση δύο φωτονίων για να παρατηρήσουν τη ροή των υγρών σε ζωντανούς εγκεφάλους ποντικιών σε πραγματικό χρόνο.Το σύστημα αυτό βασίζεται στα αστροκύτταρα, τα οποία διαθέτουν ειδικούς διαύλους νερού που ονομάζονται ακουαπορίνες-4. Κατά τον βαθύ ύπνο (στάδιο N3), ο διάμεσος χώρος μεταξύ των νευρώνων αυξάνεται κατά 60%, επιτρέποντας στο εγκεφαλονωτιαίο υγρό να κυκλοφορεί με μεγάλη ταχύτητα. Αυτή η διαδικασία είναι δέκα φορές πιο ενεργή κατά τη διάρκεια του ύπνου σε σύγκριση με την κατάσταση εγρήγορσης.Μία από τις κυριότερες ουσίες που απομακρύνονται είναι το β-αμυλοειδές, το οποίο συσσωρεύεται σε πλάκες στους ασθενείς με Αλτσχάιμερ. Πρόσφατες μελέτες σε ανθρώπους το 2019 επιβεβαίωσαν ότι ακόμη και μία νύχτα χωρίς ύπνο οδηγεί σε άμεση αύξηση των επιπέδων αυτής της τοξικής πρωτεΐνης στον εγκέφαλο. Η μακροχρόνια δυσλειτουργία αυτού του συστήματος καθαρισμού θεωρείται πλέον κρίσιμος παράγοντας για την εμφάνιση άνοιας και άλλων νευροεκφυλιστικών παθήσεων.
Επαληθευμένο γεγονός
FP-0006407 · Feb 20, 2026