Η εκκοκκιστική μηχανή βαμβακιού σχεδιάστηκε για να μειώσει τον μόχθο, αλλά τελικά οδήγησε στη ραγδαία εξάπλωση της δουλείας.

Η εκκοκκιστική μηχανή (Cotton Gin) του Έλι Γουίτνεϊ κατοχυρώθηκε με δίπλωμα ευρεσιτεχνίας στις 14 Μαρτίου 1794 και άλλαξε ριζικά την οικονομία του αμερικανικού Νότου. Πριν από αυτή την εφεύρεση, ο διαχωρισμός των σπόρων από τις ίνες του βαμβακιού ήταν μια εξαιρετικά επίπονη διαδικασία που απαιτούσε ώρες χειρωνακτικής εργασίας για ελάχιστη ποσότητα προϊόντος.Η νέα μηχανή μπορούσε να επεξεργαστεί έως και 23 κιλά βαμβακιού την ημέρα, ποσότητα που προηγουμένως απαιτούσε την εργασία δεκάδων ανθρώπων. Αυτή η εκρηκτική αύξηση της παραγωγικότητας κατέστησε το βαμβάκι το κύριο εξαγωγικό προϊόν των Ηνωμένων Πολιτειών, αντιπροσωπεύοντας πάνω από το 50% των συνολικών εξαγωγών της χώρας μέχρι τα μέσα του 19ου αιώνα.Η τεράστια ζήτηση από τις κλωστοϋφαντουργίες της Μεγάλης Βρετανίας και της Νέας Αγγλίας δημιούργησε την ανάγκη για τεράστιες φυτείες. Ενώ το 1790 υπήρχαν περίπου 700.000 σκλάβοι στις ΗΠΑ, ο αριθμός αυτός εκτοξεύθηκε στα 4 εκατομμύρια μέχρι το 1860, καθώς οι γαιοκτήμονες επεκτείνονταν σε νέες περιοχές όπως η Αλαμπάμα και το Μισισιπή.Ιστορικοί όπως ο Σβεν Μπέκερτ στο έργο του 'Empire of Cotton' επισημαίνουν ότι η μηχανή δεν αντικατέστησε τους εργάτες, αλλά κατέστησε τη δουλεία το θεμέλιο της παγκόσμιας βιομηχανικής επανάστασης. Η εξάρτηση αυτή από την καταναγκαστική εργασία παγιώθηκε τόσο βαθιά που τελικά οδήγησε στις πολιτικές εντάσεις που προκάλεσαν τον Αμερικανικό Εμφύλιο Πόλεμο.