Το όζον είναι ταυτόχρονα προστάτης και ρύπος, ανάλογα με το ύψος στο οποίο βρίσκεται στην ατμόσφαιρα.

Το όζον (O3) αποτελείται από τρία άτομα οξυγόνου και η συμπεριφορά του καθορίζεται από τη θέση του. Περίπου το 90% του ατμοσφαιρικού όζοντος βρίσκεται στη στρατόσφαιρα, σε ύψος 15 έως 35 χιλιομέτρων πάνω από την επιφάνεια της Γης. Αυτό το στρώμα ανακαλύφθηκε το 1913 από τους Γάλλους φυσικούς Charles Fabry και Henri Buisson. Λειτουργεί ως φυσικό αντηλιακό, απορροφώντας το 97% έως 99% της υπεριώδους ακτινοβολίας UV-B, η οποία προκαλεί μεταλλάξεις στο DNA και καρκίνο του δέρματος.Σε αντίθεση με το στρατοσφαιρικό όζον, το τροποσφαιρικό όζον (στο επίπεδο που ζούμε) θεωρείται δευτερογενής ρύπος. Δεν εκπέμπεται απευθείας από τις εξατμίσεις, αλλά σχηματίζεται όταν τα οξείδια του αζώτου (NOx) και οι πτητικές οργανικές ενώσεις (VOCs) αντιδρούν παρουσία ηλιακού φωτός. Σύμφωνα με τον Παγκόσμιο Οργανισμό Υγείας (WHO), η έκθεση σε υψηλές συγκεντρώσεις όζοντος μπορεί να μειώσει τη χωρητικότητα των πνευμόνων και να προκαλέσει μόνιμες βλάβες στον πνευμονικό ιστό.Η διεθνής κοινότητα αναγνώρισε τη σημασία του στρατοσφαιρικού όζοντος με το Πρωτόκολλο του Μόντρεαλ το 1987, το οποίο περιόρισε τη χρήση χημικών που καταστρέφουν τη στιβάδα του όζοντος. Ταυτόχρονα, οι περιβαλλοντικές υπηρεσίες παγκοσμίως παρακολουθούν το επίγειο όζον ως δείκτη ποιότητας του αέρα. Κατά τη διάρκεια καυσώνων, οι χημικές αντιδράσεις επιταχύνονται, οδηγώντας σε επικίνδυνες κορυφώσεις της ρύπανσης στις μεγαλουπόλεις. Έτσι, το ίδιο μόριο παραμένει ευεργετικό ψηλά στον ουρανό αλλά θανατηφόρο χαμηλά στο έδαφος.